Stand-by verbruik van slimme lampen in de woonkamer: is dat een probleem?

Je zet de lampen uit, gaat naar bed, en slaapt gerust. Maar stroompjes sijpelen door jouw bekabeling alsof het niets is.

Slimme lampen staan 'uit', maar zijn nooit écht uit. De vraag is: maakt dat uit? Of draai je jezelf hier kwellustig een wurmmeisje om? Laten we het hebben over wat er écht gebeurt als je slimme lampen op stand-by zet — en of je zorgen moet maken.

Wat is stand-by verbruik eigenlijk, en waarom heb je het over slimme lampen?

Stand-by verbruik is het stroomverbruik van een apparaat dat 'uit' staat, maar nog steeds op het netwerk hangt. Traditionele lampen? Die verbruiken niets als ze uit staan. Klaar. Nul komma nul. Maar slimme lampen zijn anders.

Die zijn eigenlijk kleine computers met een lamp eromheen. Ze hebben een wifi- of Zigbee-radio, soms een Bluetooth-chip, en altijd een stukje elektronica dat luistert naar je commando's.

Zelfs als het lampje zelf geen licht geeft, die radio moet wakker blijven. Anders reageert de lamp niet als je zegt "Hey Google, doe het licht aan."

Dus ja: slimme lampen verbruiken constant stroom. Zelfs in stand-by. De vraag is alleen: hoeveel?

Hoeveel stroom verbruikt een slimme lamp in stand-by?

Hier wordt het interessant. Het stand-by verbruik van een slimme lamp ligt meestal tussen de 0,2 en 0,5 watt.

Sommige modellen gaan zelfs tot 0,8 watt, maar dat zijn de uitzonderingen.

Laten we dat even rekenen. Stel: je hebt vijf slimme lampen in je woonkamer, elk verbruiken ze 0,4 watt in stand-by. Dat is samen 2 watt.

Over een heel jaar (8.760 uur) is dat: 2 watt × 8.760 uur = 17.520 wattuur = 17,5 kWh per jaar.

Met een gemiddelde stroomprijs van ongeveer 0,25 euro per kWh (inclusief energiebelasting en btw), komt dat neer op ongeveer 4,40 euro per jaar. Voor vijf lampen. Dat is minder dan een kopje koffie per maand. Conclusie: het is zo goed als verwaarloosbaar. Als je je energierekening wilt drukken, zijn slimme lampen niet waar je moet beginnen.

Maar wacht — wat als je er véél hebt?

Goed punt. Stel je hebt een serieuze smart home setup: twintig, dertig, misschien wel vijftig slimme lampen door het hele huis.

Dan begint het plaatje er anders uit te zien. Met dertig lampen van elk 0,4 watt in stand-by: dat is 12 watt continu. Over een jaar: 105 kWh.

Dat is ongeveer 26 euro per jaar. Nog steeds niet de wereld, maar het voelt anders als je het zo ziet.

En dan hebben we het nog niet gehad over andere smart home apparaten. Een slimme speaker, een hub, slimme schakelaars, sensoren — die staan allemaal op stand-by. Het blog van Tink.nl maakt hier goed duidelijk: het gaat niet om één apparaat, maar om de som van alles samen. Een gemiddeld smart home met meerdere apparaten kan op termijn een flink stukje stand-by verbruik opleveren.

Zijn slimme lampen dan toch energievreters?

Nee, eigenlijk niet. En hier zit het net Slimme lampen besparen juist energie op een andere manier.

Ze zijn LED, dus ze verbruiken al een fractie van wat een gloeilamp deed.

Een traditionele 60-watt gloeilamp vervang je door een slimme LED-lamp van 8 of 9 watt. Dat is al een besparing van zo'n 85%. Daarbovenop: je kunt slimme lampen dimmen, automatisch laten uitschakelen, of alleen aanzetten als iemand in de kamer is.

Dat gedragsvoordeel is vaak groter dan het stand-by nadeel. Je gebruikt de lamp minder onnodig, en dat scheelt meer dan die halve watt in stand-by kost. Dus als je slimme lampen slim gebruikt — en dat is natuarlijk het idee — bespar je meer energie dan dat het stand-by verbruik kost.

Welke slimme lampen hebben het laagste stand-by verbruik?

Als je toch bewust wilt kiezen, let dan op het type protocol. Lampen die werken via Zigbee of Z-Wave verbruiken over het algemeen minder stand-by stroom dan wifi-lampen. Dat komt omdat Zigbee en Z-Wave zijn ontworpen voor laag energieverbruik — ze zijn gemaakt voor apparaten die maanden op een batterij moeten draaien.

Wifi-lampen, zoals veel goedkope modellen van merken als Tuya of Mirabella, verbruiken meestal iets meer omdat de wifi-radio meer energie nodig heeft om verbonden te blijven met je router.

Philips Hue, dat werkt met Zigbee via een aparte bridge, scoort hier relatief goed. De bridge zelf verbruikt wel stroom (zo'n 1-2 watt), maar de individuele lampen zijn zuinig. IKEA's TRÅDFRI-lijn doet het ook behoorlijk, en is een stuk goedkoper.

Moet je slimme lampen fysiek uitschakelen?

Je zou een schakelaar voor je lampen kunnen gebruiken om ze écht van stroom te halen. Maar dan heb je een probleem: een slimme lamp zonder stroom is een domme lamp. Je kunt hem niet meer bedienen via je telefoon of stemassistent.

Je schakelt dan juist de 'slimme' functionaliteit uit. Er zijn wel slimme schakelaars die je kunt gebruiken om groepen lampen uit te schakelen, maar dan moet je wel een goede setup hebben.

Voor de meeste mensen is dit meer gedoe dan het waard is, gezien de lage kosten van het stand-by verbruik.

Dus: is stand-by verbruik van slimme lampen een probleem?

Eerlijk gezegd? Niet echt. Voor een gemiddeld huishouden met een handvol slimme lampen in de woonkamer is het stand-by verbruik van slimme lampen zo klein dat het nauwelijks meetbaar is op je energierekening. We hebben het over een paar euro per jaar.

Het wordt pas relevant als je een enorm aantal slimme apparaten hebt, of als je het principe je dwarsligt.

Maar zelfs dan: de energiebesparing door slim gebruik weegt ruimschopp op tegen het stand-by verbruik. Als je écht wilt besparen, richt je op isolatie, je cv-ketel, of die oude koelkast uit 2003.

Daar zit echt geld in. Je slimme lampen in de woonkamer? Die mogen gerust aanblijven.